Erkeğe Bağlı Kısırlık Tedavisinde Yenilikler

Erkeğe Bağlı Kısırlık Tedavisinde Yenilikler


Çocuk sahibi olamayan çiftlerin %50 sinde sorun erkekten kaynaklanmaktadır. 1990 li yılların başlarına kadar etkin bir tedavisi olmayan erkek kısırlığında tüpbebek ve mikroenjeksiyon uygulamasını takiben bir devrim yaşanmış ve daha önce çocuk sahibi olmasına imkansız gözü ile bakılan pek çok erkek baba olma zevkini yaşamıştır. Peki, geçen yaklaşık 20 yıla yakın zamanda tedavi sürecini daha başarılı kılacak ya da yumurtalık içinde dahi sperm bulunamayan erkeklerin baba olmalarını sağlayacak yeni yöntemler ortaya çıktı mı? Sıkça konuşulan ve gazete manşetlerine konu olan kök hücre tedavisi ne kadar gerçek? Sperm bozukluklarının ilaç ile tedavisi mümkün mü? Varis tedavisi etkili mi değil mi? IMSI nedir? İşte bu soruların yanıtlarını bu günün bilgileri ile vermek için bu makaleyi yazıyorum. Sonucu en baştan söylemek gerekirse mikroenjeksiyondan sonra devrim niteliğinde hiçbir gelişme olmadı. Çok çalışma var ancak bunlardan çok azı gelecek vaat ediyor.

KÖK HÜCRELER

Öncelikle sıkça tartışılan kök hücre konusuna değinmek istiyorum. Kök hücre tedavisi varmış biz bunun yaptırmak istiyoruz diyen hastaların çoğu yanlış bilgilendirilmiş konumdalar. Kök hücre tedavisini şu şekilde özetleyebiliriz. Vücudumuzdaki tüm hücrelerin kaynağı kök hücrelerdir. Kök hücreler embriyo aşamasında henüz diferansiye olmamış ve vücuttaki tüm hücre ve dokuları oluşturabilecek ilkel hücrelerdir. Bu hücreler daha sonra diferansiye olurlar yani bir hücre grubunu oluşturacak şekilde özelleşirler. Dokuya çok özel kök hücreler yalnızca bir hücre grubunu oluşturacak şekilde değişim geçirirler. Menisinde hiç sperm olmayan erkeklerde yapılan cerrahi sperm arama işleminde olgun sperm yoksa bu günün bilgileri ışığında yapılacak herhangi bir şey olmadığı kabul edilmektedir. Diğer dokulardan alınan hücrelerin dediferansiasyonu (özel hücre halinden tekrar ilkel hücre haline dönüştürülmesi) laboratuvar ortamında başarılmış ve sperm ya da sperm benzeri yapılar oluşturulmuştur. Farelerde yapılan deneylerde klonlanmış olan bu spermler ile döllenme sağlanmış ve yavru elde edilmiştir. Ancak bu yavrularda halen önemli sorunlar vardır ve deneylerin insanlara aktarılması için henüz zaman gelmemiştir. İnsanlarda başarılı olup olmayacağı ise bilinmemektedir. O halde kök hücre tedavisi umut vaat eden ancak kullanıma henüz girmemiş, deneysel bir tedavi şeklidir. Mağdur olan çiftlerin yakın zamanda bu tedaviden fayda görme şansları da çok azdır.

İLAÇ TEDAVİSİ

Erkek kısırlığında ilaç tedavisinin yeri yıllardır tartışılıyor. Günümüze gelindiğinde ise henüz etkin bir ilaç bulunmuş değil. Erkek kısırlığının beyinden salgılanan ve yumurtalıkta sperm yapımını uyaran hormonlarının yetersizliğine bağlı olduğu durumların dışında ilaç tedavileri placebo ile karşılaştırıldığında üstün görünmüyor. Peki, bunun nedeni nedir? Verdiğimiz ilaçları yeterli dozlarda mı uygulamıyoruz yoksa doğru ilacı bulamadık mı? Herhalde sorunun doğru yanıtı ikincisi. Erkek kısırlığının büyük çoğunluğunda neden belli olmadığı için nedene yönelik tedavi de maalesef yapılamıyor. Sigara içen erkeklerde sigaranın kesilmesi ya da azaltılması ve beraberinde antioksidan vitaminlerin kullanılması faydalı olabilir. Antioksidanların yerinin daha iyi çalışmalarla açıklığa kavuşturulması gerekiyor.

 

VARİKOSEL TEDAVİSİ

Varikosel yumurtalıklardan kirli kanı toplayan damarların genişlemesine verilen isimdir ve yıllardır erkek kısırlığından sorumlu tutulmuştur. Hangi mekanizma ile kısırlığa neden olduğu ise çok varsayımlar olmasına rağmen tam olarak belli değildir.   Elle hissedilen ve gözle görülebilen varikosellerin özellikle de sperm parametreleri bozuk genç erkeklerde cerrahi olarak tedavi edilmesi önerilmekle birlikte bu tedavinin etkinliğini kanıtlayacak çalışma yoktur. Kısır olan erkeklerde varikosel tedavisinin etkin olduğunu gösteren çalışmaların varlığının yanı sıra etkin olmadığını gösteren de pek çok çalışma bulunmaktadır. Burada Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanları ve Ürologlar arasında görüş ayrılığı olduğunu söylemeliyim. Literatürde yer alan aynı veriler bu iki disiplin tarafından farkı olarak yorumlanmaktadır. Ürologlar varikosel tedavisine daha sıcak bakmakla birlikte Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları tedavi önermemektedir. Doppler ile saptanmış subklinik varikosellerin kısırlığı gidermek amacı ile cerrahi olarak tedavisinin etkin olmadığı ise hem Kadın Hastalıkları hem de Üroloji uzmanları tarafından kabul edilmektedir.

 

IMSI

Tüp bebek tedavisi sırasında daha iyi sperm seçimi ile gebelik oranlarının artırılabileceği yeni bir kavram olarak son yıllarda ortaya çıkmıştır. Mikroenjeksiyon amaçlı kullanılacak olan spermlerin büyük büyütme altında seçilerek kullanılması ile ciddi erkek kısırlığında daha yüksek döllenme ve daha yüksek gebelik oranları elde edilebileceğine bilimsel veriler vardır. Erkek kısırlığı ve tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı olan çiftlerde de IMSI tedavisinin faydası gösterilmiştir.